Αξιοποίηση εκχυλισμάτων ανθοκυανινών από απόβλητα οινοποίησης

Αντικείμενο του έργου ANTHO_GRAPE είναι η αξιοποίηση παραπροϊόντων οινοποίησης (στέμφυλα) ως πρώτη ύλη για την εκχύλιση και επεξεργασία φυσικά απαντώμενων βιοδραστικών ουσιών (ανθοκυανινών), οι οποίες εμφανίζουν πλειοτροπικές ευεργετικές δράσεις και μπορούν να αξιοποιηθούν για την ανάπτυξη προϊόντων για την πρόληψη ή/και αναχαίτηση της εξέλιξης νευροεκφυλιστικών διαταραχών.

Τα οινοποιεία αποτελούν σημαντικό τομέα της εγχώριας βιομηχανίας και η λειτουργία τους συνεπάγεται την παραγωγή μεγάλων ποσοτήτων αμπελο-οινικών υποπροϊόντων, που περιλαμβάνουν βόστρυχους, στέμφυλα, γίγαρτα και οινολάσπη. Τα στέμφυλα είναι το κυριότερο από τα στερεά απόβλητα οινοποίησης. Περιέχουν υψηλά ποσοστά φαινολικών συστατικών, κυρίως ανθοκυανίνες, Οι ανθοκυανίνες (ACNs)  είναι μια κατηγορία δευτερογενών φυτικών μεταβολιτών, με αποδεδειγμένες αντιοξειδωτικές, αντιφλεγμονώδεις και αντι-αποπτωτικές ιδιότητες. Οι ευεργετικές βιολογικές δράσεις των ανθοκυανινών μπορούν να αξιοποιηθούν για την ανάπτυξη προληπτικών ή/και παρεμβατικών μεθόδων έναντι διαφόρων ασθενειών, συμπεριλαμβανομένων των νευροεκφυλιστικών διαταραχών.

Οι νευροεκφυλιστικές  διαταραχές (ΝΔ) χαρακτηρίζονται από την προοδευτική εκφύλιση ή/και τον θάνατο των νευρώνων. Είναι γνωστές και ως πρωτεϊνοπάθειες, καθώς χαρακτηρίζονται από δομική τροποποίηση φυσιολογικά απαντώμενων πρωτεϊνών και συσσώρευση των παθολογικών ισομορφών τους εντός των νευρώνων ή/και στο εγκεφαλικό παρέγχυμα. Περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων,  τη νόσο Alzheimer (AD), τη νόσο Parkinson (PD), την Αμυοτροφική Πλευρική Σκλήρυνση (ALS), τη νόσο Huntington (HD) και τις νόσους Prion. Παρόλο που οι μηχανισμοί παθογένειας των παραπάνω νόσων δεν έχουν ακόμη διασαφηνιστεί, μοριακές διεργασίες που σχετίζονται με την οξειδωτική καταπόνηση και τη νευροφλεγμονή εμπλέκονται στην εμφάνιση ή επιδείνωση τους. Προσεγγίσεις που αποσκοπούν στην ενίσχυση των αντιοξειδωτικών μηχανισμών των κυττάρων και την ύφεση της νευροφλεγμονής έχουν προταθεί ως προληπτικές και πιθανές παρεμβατικές μέθοδοι.

Τα τελευταία χρόνια αναπτύσσονται συνεχώς νέες τεχνολογίες για την απομόνωση και ενσωμάτωσή βιοδραστικών συστατικών σε τρόφιμα ή την αξιοποίησή τους ως συμπληρώματα διατροφής. Η βιολογική δραστικότητα και οι ευεργετικές βιολογικές δράσεις των ανθοκυανινών τις καθιστούν ενώσεις με μεγάλο οικονομικό και εμπορικό ενδιαφέρον. Η αξιοποίηση παραπροϊόντων οινοποίησης για την εκχύλιση κλασμάτων πλούσιων σε ανθοκυανίνες με μεθόδους φιλικές προς το περιβάλλον και τη χρήση υλικών γενικά αναγνωρισμένων ως ασφαλή (GRAS) για την παραγωγή προϊόντων προστιθέμενης αξίας στα πλαίσια του μοντέλου της κυκλικής οικονομίας, αναμένεται να μειώσει το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των οινοποιείων και να αποφέρει οικονομικά οφέλη από την ανάπτυξη νέων προϊόντων, κατάλληλων για κατανάλωση.